• O ośrodku
  • O szafarni

 

Warstwa-19Lata 1949 – 1952 Izba Pamięci Fryderyka Chopina

Historia Ośrodka Chopinowskiego w Szafarni sięga roku 1949. Jego działalność została zainaugurowana 25 września „Festiwalem Chopinowskim” połączonym z wystawą zaprojektowaną przez Mieczysława Tomaszewskiego. Podczas koncertu wystąpili m.in. Stanisław Szapinalski, Irena Jęsiakówna, oraz Pomorska Orkiestra Symfoniczna pod batutą Arnolda Rezlera. Wówczas powstała również Izba Pamięci Fryderyka Chopina, nad którą patronat objęli robotnicy z Cukrowni w Ostrowitem.

 

 

Lata 1952 -1957 Ośrodek Kultu Fryderyka Chopina

7 IX 1952 roku odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej, nadania Szkole w Szafarni imienia Fryderyka Chopina oraz przekształcenia Izby Pamięci w Ośrodek Kultu Fryderyka Chopina. Zaplecze lokalowe Ośrodka było nadal bardzo skromne. Zajmował on dwie sale w budynku szkoły.

 

Lata 1957 – 1977 Salon im. Fryderyka Chopina

W latach 1957 – 77 Ośrodek przyjął oficjalną nazwę Salonu im. F. Chopina. Podstawowym problemem utrudniającym organizowanie koncertów był brak fortepianu. Pierwszy fortepian został zakupiony w 1977 roku, wówczas również Salon Muzyczny został wyposażony w liczne nagrania muzyki F. Chopina oraz adapter stereofoniczny.
Mimo że nazwa ośrodka ulegała ciągłym zmianom, to formy jego działalności były niezmienne i koncentrowały się głównie wokół koncertów i wernisaży.

W latach 1970 – 76 z powodu braku zainteresowania władz lokalnych Ośrodek popadał w coraz większą ruinę i był całkowicie zamknięty dla odwiedzających go turystów.

 

Lata 1977- 1988 Ośrodek Kultury

W 1979 roku w Dworku Dziewanowskich wybuchł pożar, który sprawił, że działalność ośrodka ponownie uległ zawieszeniu. Wiele eksponatów przekazanych przez Towarzystwo im. F. Chopina w Warszawie uległo zniszczeniu. W latach 1980 – 1988 przeprowadzono kompleksowy remont budynku.

 

Lata 1988 – 2004

10 września 1988 roku, po 8 latach remontu, w obecności władz wojewódzkich i lokalnych nastąpiło oficjalne otwarcie Ośrodka Kultury im. Fryderyka Chopina w Szafarni. Wydarzeniu temu towarzyszył recital Ewy Pobłockiej połączony z czytaniem Kuriera Szafarskiego przez aktora Igora Śmiałowskiego. Ośrodek został wyposażony w nowe sprzęty, m. in. w fortepian marki Petrof. Ośrodek zajmował już cztery pomieszczenia na parterze budynku (sala koncertowa, sala muzealna, salonik i holl), natomiast piętro dworku Dziewanowskich nadal zajmowała Szkoła Podstawowa w Szafarni. Stopniowo zagospodarowany został teren zabytkowego parku.

Pierwszym dyrektorem odremontowanego ośrodka była Hanna Kończalska. Do działalności Ośrodka należało systematyczne organizowanie koncertów artystów polskich i zagranicznych (głównie recitali fortepianowych).

W roku 1990 na stanowisko dyrektora został powołana Elżbieta Buler, która pełniła tę funkcję aż do października 2008. Z jej inicjatywy zapoczątkowanych zostało wiele przedsięwzięć, które do dzisiaj wpisują się w coroczny kalendarz imprez organizowanych przez Ośrodek Chopinowski w Szafarni. Najbardziej znaczącym wydarzeniem jest Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla dzieci i młodzieży. Pierwsza edycja tego konkursu miała miejsce w 1992 roku.

W latach 2002 – 2003 w Szafarni trwał strajk rodziców dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Szafarni w związku z uchwałą podjętą przez Radę Gminy Radomin o likwidacji placówki edukacyjnej, która dotychczas mieściła się na piętrze pałacu. W tym okresie działalność kulturalna Ośrodka ponownie została zawieszona.

 

Lata 2004 – 2009

W lutym 2004 roku Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego przyjął uchwałę o współprowadzeniu od 1 września 2004 roku wraz z Gminą Radomin nowego Ośrodka Chopinowskiego. Instytucja ta przejęła wszystkie pomieszczenia po zlikwidowanej Szkole Podstawowej.

5 stycznia 2009 roku stanowisko dyrektora objęła Agnieszka Brzezińska. Za główne cele postawiła sobie promocję placówki wśród turystów polskich i zagranicznych, poszerzenie oferty skierowanej do dzieci i młodzieży oraz przekształcenie sali muzealnej w interaktywną galerię. Oprócz wyżej wymienionych zadań ośrodek nadal prowadzi ożywioną działalność koncertową i edukacyjną.

Share

Wśród malowniczych pól ziemi dobrzyńskiej, w sąsiedztwie pradoliny rzeki Drwęcy i Pojezierza Chełmińskiego leży Szafarnia. Nazwa wsi istnieje prawdopodobnie już od końca XIII wieku, ale w źródłach pisanych po raz pierwszy została wymieniona w pruskim katastrze podatkowym z 1772-1773 roku., sporządzonym po pierwszym rozbiorze Polski.

Szafarnię rozsławiła rodzina Dziewanowskich pieczętująca się herbem Jastrzębiec, która od  połowy XVII w posiadała dobra ziemskie w powiecie rypińskim. Pielęgnowanie tradycji narodowych oraz wychowanie w duchu patriotycznym sprawiło że członkowie tej rodziny wyróżniali się niespotykanym bohaterstwem, walcząc za naszą i waszą wolność. Szczególnym męstwem wsławili się Dominik Dziewanowski (1759-1827) oraz Jan Nepomucen Dziewanowski (1782-1808).

Najbardziej znaczącym wydarzeniem, dzięki któremu Szafarnia pojawiła się na kulturalnej mapie Europy, stał się pobyt w majątku Dziewanowskich Fryderyka Chopina (1810 –1849) – wybitnego polskiego kompozytora i pianisty.

Początki niezwykle serdecznej i trwałej przyjaźni między rodzinami Dziewanowskich i Chopinów datuje się na lata kawalerskie Mikołaja (ojca Fryderyka), który najprawdopodobniej pracował jako guwerner i nauczyciel w Szafarni. Zażyłość pomiędzy domami wzmocniła dodatkowo przyjaźń między Dominikiem Dziewanowskim (synem Juliusza) a Fryderykiem Chopinem oraz fakt, że Jan Nepomucen Dziewanowski trzymał do chrztu Ludwikę Chopinównę.

Przyjaźń między Domusiem a Fryckiem, która rozkwitła już w czasie wspólnej nauki w Liceum Warszawskim, zaowocowała dwoma wizytami młodego kompozytora w majątku Dziewanowskich podczas letnich wakacji w latach 1824 oraz 1825. Pobyt w Szafarni i w okolicach nie ograniczał się jedynie do spotkań i zabaw towarzyskich. Miał on wielki wpływ na kształtowanie się wrażliwości artystycznej późniejszego twórcy arcydzieł fortepianowych. To właśnie w Szafarni po raz pierwszy Chopin miał kontakt z autentyczną muzyką ludową, której echo odbiło się w jego licznych kompozycjach i na kanwie której wykrystalizował się jego indywidualny styl narodowy. Co więcej, wielu badaczy uważa, że chętnie improwizowane na tematy zasłyszanych ludowych śpiewek mazurki, często grywane podczas wakacyjnego pobytu u Dziewanowskich, stały się pierwowzorami dojrzałych dzieł kompozytora. Istnieją przypuszczenia, że wówczas powstała pierwsza wersja Mazurka a-moll op. 17, nr 4 zwanego Żydkiem.

Wizyta młodego kompozytora w Szafarni została niezwykle szczegółowo udokumentowana m. in. dzięki listom które Fryderyk posyłał do Warszawy swoim rodzicom. Szczególną wartość mają wiadomości wysyłane w postaci tzw. Kuriera Szafarskiego redagowanego na wzór Kuriera Warszawskiego, które w sposób wielce dowcipny i zabawny opisują wydarzenia krajowe (dotyczące samej Szafarni) oraz zagraniczne (dotyczące pobliskich wsi). Dokumenty te stanowią nie tylko świadectwo pobytu kompozytora na tych terenach, ale przede wszystkim ukazują nam charakter i temperament młodego Frycka – kilkunastoletniego chłopca żywo zainteresowanego nie tylko kulturą muzyczną tamtego regionu, ale również losami wiejskiego inwentarza, uganiającego się za dziewkami, zachłannie chłonącego obyczaje ludowe.

Dzięki wizytom wielkiego Polaka, Szafarnia zasłynęła w świecie muzycznym. Pobyt Chopina na ziemi dobrzyńskiej stał się doskonałym pretekstem do zainicjowania działalności kulturalnej mającej na celu upowszechnianie i propagowanie muzyki tego wybitnego polskiego kompozytora. Podobnie jak przed laty, także i dzisiaj Szafarnia zachęca do odwiedzenia tego przepięknego zakątka ziemi dobrzyńskiej. W miejscu dawnego modrzewiowego dworku Dziewanowskich stoi dzisiaj eklektyczna budowla z końca XIX w, w której znajduje się Ośrodek Chopinowski – miejsce licznych imprez kulturalnych. Wokół rozciąga się park, który zachwyca kojącą ciszą i zaprasza do licznych spacerów pośród drzew pamiętających jeszcze czasy młodego Chopina. (Wśród pomników przyrody znajdujących się na terenie parku należy wyróżnić Lipę Chopina oraz Dęby Dziewanowskich).

Sławni Polacy związani z Szafarnią

Fryderyk Chopin (1810-1849), wybitny polski pianista i kompozytor. Odwiedził dwukrotnie Szafarnię w czasie letniego pobytu w majątku Dziewanowskich. Wrażenia wyniesione z Szafarni stały się pożywką dla jego twórczej wyobraźni i inspiracją licznych utworów.

Dominik Dziewanowski (1759 – 1827) adiunkt ks. S. Poniatowskiego. W 1806 r. wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego. Został odznaczony krzyżem Legii Honorowej i Krzyżem Kawalerskim Orderu Orła Białego.

Jan Nepomucen Dziewanowski (1782-1808), którego upamiętnia obelisk stojący po dziś dzień na przykościelnym cmentarzyku w Płonnym, wsławił się w bitwie pod Samosierrą, gdzie po zdobyciu pierwszej baterii dział hiszpańskich objął dowództwo szarżujących szwolażerów. Zanim zmarł kilka dni po bitwie, ciężko ranny w madryckim szpitalu, został osobiście odznaczony przez Napoleona na polu walki, a jego nazwisko zostało upamiętnione w biuletynie napoleońskim.

Bibliografia

Dzianisz P., Kurier Szafarski; Wakacyjna gazeta Fryderyka Chopina z sierpnia- września 1824 r, Bernardinum, Pelplin 1999. Chruściński K.; Chopin w Szafarni i okolicach – vademecum turystyczne, Turpress, Toruń 1995. Chruściński K., Szafarni moje uszanowanie; Fryderyk Chopin na Ziemi Dobrzyńskiej, Verbum, Rypin 2004. Juarez M. A., Sławińska- Dahlig E., Polska Chopina, Przewodnik po miejscach związanych z pobytem kompozytora; NIFC, Warszawa 2007. Kowalski R., Gmina Radomin; Zarys dziejów i walory turystyczno karajoznawcze; PRW, Toruń 2004. Tomaszewski M., Chopin [w:] Encyklopedia Muzyczna PWM, pod red E. Dziębowskiej, część biograficzna, t. 2 „cd”, PWM, Warszawa 1984 Wierzbicki P., Chopin – portret muzyczny, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1999.